Welkom op de site van research in law   Click to listen highlighted text! Welkom op de site van research in law

erfrecht en kwestbare ouderen

Snode plannen

De zorg met snode plannen aan een toekomstige erflaatster of erflater

images-4Financieel misbruik is het ongepast gebruik van de bezittingen van een
oudere. Het gaat dan onder meer om pinpasfraude, gedwongen
testamentwijziging of hypotheekopname, ontvreemding en diefstal van
goederen door familieleden of bekenden van zorgafhankelijke ouderen.

Zoals boodschappen Nicht Sarah van meneer de Vries komt regelmatig tussen de middag een boterhammetje eten. Na het eten doet ze zijn boodschappen. Ze betaalt in de supermarkt met zijn bankpasje. Dat lijkt goed te gaan. Totdat er brieven bij de heer de Vries op de deurmat vallen over zijn huurachterstand en niet betaalde rekeningen van het gas, licht en water. ‘Dat kan niet’, denkt meneer de Vries: ‘Mijn rekeningen worden allemaal automatisch afgeschreven’. Het blijkt dus wel te kunnen, want zijn nicht heeft met de bankpas zijn rekening leeg geplunderd. Nu krijgt hij de
deurwaarder op bezoek en is Sarah met de Noorderzon vertrokken.
Er zijn verschillende vormen van financiële uitbuiting:

wegnemen van geld, sieraden en goederen
verkoop van eigendommen
misbruik van machtigingen
koop op naam van slachtoffer
gedwongen testamentwijziging of wilsbeschikking
financieel kort houden
misbruik van rekeningen

images-5Veel meer vrouwen dan mannen zijn het slachtoffer van financieel misbruik.
Van alle slachtoffers is 80% een vrouw. Andere kenmerken van slachtoffers
zijn: alleenwonend en veelal 80-plussers. Daarnaast kunnen onwetendheid
en allerlei beperkingen het risico vergroten om slachtoffer te worden van
financiële uitbuiting.

Onwetendheid: Veel oudere mensen hebben de slag naar het digitale
tijdperk niet gemaakt en laten hun financiële en administratieve zaken
over aan een familie. Het bankfiliaal om de hoek is er niet meer en  slachtoffers en hun omstandigheden ze zijn niet bekend met nieuwe betaalwijzen. Vaak ook is er binnen een partnerrelatie een taakverdeling geweest, waarbij een van de partners de geldzaken behartigt. Na overlijden blijft de overgebleven partner in
onwetendheid of onbekendheid achter en neemt een familielid –meestal zoon of dochter – deze taak op zich. Een zaak van vertrouwen, zo veronderstelt men.

Fysieke beperkingen: Allerlei lichamelijke beperkingen kunnen een
reden zijn waarom ouderen hun financiële belangen door iemand
anders laat behartigen. Meestal zijn dit beperkingen in het horen, het
zien en in de mobiliteit. Sociale beperkingen: Slachtoffers van financiële uitbuiting hebben vaak een klein sociaal netwerk en weinig contacten buitenshuis. Vaak speelt mee dat ze nog rouwen over het verlies van hun partner, waarbij
depressieve gevoelens invloed hebben op het verlangen naar contacten buitenshuis.

Mentale beperkingen: Ouderen met dementie of lijden aan de gevolgen van een hersenbloeding lopen grotere kans om financieel uitgebuit te worden.

Naast de kenmerken die hierboven staan, kunnen er ook financiële en sociale omstandigheden zijn die de kans op financieel misbruik vergroten. Financiële omstandigheden: Een oudere met een inkomen boven het bestaansminimum en die daarvan een kleine reserve heeft opgebouwd, loopt een groter risico, maar sommige plegers weten zelfs van een kale kip nog te plukken. Ook kunnen bezittingen hiertoe aanleiding geven zoals: sieraden, duur bestek en serviesgoed, schilderijen of een verzameling van munten, klederdrachtpoppen, postzegels en boeken. Datzelfde geldt voor middelen zoals spaargeld,
aandelen en obligaties.
Het bezit van onroerend goed zoals een eigen huis of een tweede huis kan aanleiding geven om de oudere te dwingen hierop een hypotheek te nemen.

Sociale omstandigheden: Er zijn harmonieuze en conflictrijke families. Misbruik is mede afhankelijk van hoe familieleden met elkaar omgaan en tot elkaar staan. Er zijn kinderen die menen dat ze in hun leven tekort zijn gedaan of achter zijn gesteld. Geld en goederen kunnen een belangrijke bron van ruzies en familieconflicten vormen. Soms is er al onderlinge onenigheid die versterkt wordt door (vermeende) aanspraken. Maar andersom kan ook: de familieruzies ontstaan dan juist door de aanspraken. Bij familievetes gebeurt het vaak dat één van de kinderen een centrale rol gaat spelen en de overige familieleden buiten spel zet met als risico: financieel misbruik van de oudere.Er zijn vijf categorieën plegers:
gezinsleden,
familieleden,
buren en kennissen,
beroepskrachten en vrijwilligers
plotselinge nieuwe ‘vrienden’.

leeuw

Ik? Ik weet van niks!

Globaal gezien hebben plegers drie soorten motieven om een oudere

financieel te misbruiken.
Bij het eerste motief verkeert de pleger in financiële nood en ziet dan een uitweg door een greep in de kas van de oudere te doen.
Bij het tweede motief is er sprake van hebzucht.
Het derde motief heet vermeend recht op aanspraak. In dat geval meent de pleger dat hij/zij recht heeft op datgene wat hij/zij wegneemt

Boze buurman?

De heer Jacobs heeft de ziekte van Alzheimer. Zijn buurman let op hem. Meneer
Jacobs had vroeger een goede baan en heeft veel antieke bezittingen. Hij heeft één
dochter, waarmee de relatie niet geweldig is. De dochter is gescheiden en ze heeft
twee zonen. Eén van de kleinzonen, Frits, komt af en toe bij zijn grootvader op
bezoek. Frits merkt dat het interieur van opa aan het veranderen is en vertelt dat aan zijn vader. Het zilveren bestek is vervangen door een goedkoop soort. De Perzische tapijten zijn vervangen door synthetisch karpet. Voor enkele negentiende-eeuwse schilderijen hangen nu amateurschetsen in de plaats. Het vermoeden rijst dat de buurman steeds spullen verwisselt en de kostbaarheden verpatst. Het is evenwel moeilijk om dit vermoeden hard te maken.
Financieel misbruik van zorgafhankelijke ouderen vindt in allerlei gradaties plaats. Allereerst is er de zogenaamde ‘welwillende invloed’, waarbij de oudere in een richting gestuurd wordt om financiële handelingen te
verrichten waar hij/zij niet zelf achter staat.  De oudere is niet in staat om tegenwicht te bieden. Daarnaast kunnen ouderen gedwongen worden om geld en goederen af te staan. Dit gaat meestal gepaard met fysieke of psychische dreigingen. Hieronder vallen ook de dwang om een testament of hypotheek te veranderen ten gunste van de pleger.
De volgende gradatie betreft allerhande frauduleuze handelingen zoals misbruik maken van de pinpas, innen van geld (belasting, toeslagen), misbruik van machtigingen en betalen van eigen rekeningen van het geld van de oudere.
De laatste gradatie is diefstal en ontvreemding van geld en goederen en
ook de verkoop hiervan.

MV5BMjIxMjY4MDg4MV5BMl5BanBnXkFtZTgwODUwMDQ5ODE@._V1_ (1)

Sarah


Oh, ze is zo lief!

De laatste tijd kreeg mevrouw De Graaf veel bezoek van haar nichtje Charlotte.
Tegen iedereen die het maar horen wilde, vertelde mevrouw De Graaf dat Charlotte
zo lief voor haar is. Na overlijden merkt de testamentair executeur dat Charlotte haar
tante voor een kleine € 90.000 heeft benadeeld en ervoor gezorgd heeft dat ze in
tantes testament voor € 50.000 is opgenomen vlak voordat tante naar een
psychogeriatrisch verpleeghuis verhuisde.

Het probleem voor de belanghebbende, de opgelichte:
Er niet over willen / kunnen praten
Signalen van uitbuiting.
De meeste ouderen die financieel worden misbruikt, praten er niet over.
Daar zijn verschillende redenen voor: ze weten niet dat het gebeurt of ze
willen er niet over praten.
Weten: Ouderen met dementie; ouderen die een hersenbloeding
hebben gehad of ouderen die bedlegerig zijn, weten soms niet dat er
sprake is van uitbuiting. Ze hebben mentaal niet het vermogen meer of
ze komen niet of nauwelijks hun bed uit, waardoor ze er geen besef of
weet van hebben. Maar soms doen plegers het zo stiekem dat het niet
eens opvalt. Het komt ook vaak voor dat de zorgafhankelijke ouderen
zijn financieel beheer heeft overgedragen en er dan geen weet van
heeft dat hij geplukt wordt. Oudere slachtoffers zijn er niet altijd toe in
staat om het financieel misbruik te stoppen. Afhankelijkheid speelt daar
zeker een rol bij, maar ook geestelijke onbekwaamheid kan maken dat
het slachtoffer dat niet kan. Ook kennen veel slachtoffers niet de weg
naar hulpverleners of bemiddelaars.
Willen: Als een oudere beseft dat er financieel misbruik van hem/haar
wordt gemaakt, hoeft dat nog niet te betekenen dat hij/zij er werk van
wil maken. Er zijn allerlei redenen die hem/haar hiervan kan
weerhouden. Allereerst kan het slachtoffer het handelen van de pleger
vergoelijken: ‘Hij heeft het momenteel niet makkelijk. Net gescheiden
en veel schulden’. Daarnaast kan schaamte een rol spelen. Het liefst
houdt men het beeld in stand van de hartelijke dochter die enkele
keren per week langs komt om voor moeder te zorgen. Een derde
reden kan zijn dat het slachtoffer bang is voor de gevolgen van aangifte
of melding. Een gevolg kan zijn dat de hulp en ondersteuning wegvalt,
waarvan de oudere afhankelijk is en noodgedwongen naar een
verzorging- of verpleeghuis moet. Nog een ander gevolg kan zijn dat er
grote ruzie binnen de familiegelederen ontstaat. Een vierde reden om
er niets mee te doen kan zelfbescherming zijn, omdat men bang is dat
een melding de dreiging en de druk van de pleger op het slachtoffer
kan vergroten. Een laatste reden kan zijn dat het slachtoffer er zich bij
neerlegt met gedachten zoals ‘Gedane zaken nemen geen keer’, ‘Ik
krijg er mijn geld of spulletjes toch niet mee terug’ of ‘Weg is weg’.
Er zijn verschillende signalen die kunnen wijzen op financiële uitbuiting:
betaalachterstand: huur, energie, rekeningen
geldgebrek
weigeren informatie te geven over financiële omstandigheden
ontbreken van geld en/of goederen
onverklaarbare geldopnames of kosten
verdwijnen van waardevolle spullen
afgesloten van gas en elektra
brieven van incassobureaus
Hulp- en zorgverleners komen veel bij ouderen over de vloer. Zij bevinden
zich daardoor in een uitstekende positie om financieel misbruik te
signaleren. Maar bijvoorbeeld ook die ene zoon die zo medogenloos is als de pest. Er is immers een vertrouwensband aanwezig en ze hebben het
vermogen om goede inschattingen te maken. Dat begint doorgaans met
een niet pluis gevoel, dat aanleiding kan geven om de omstandigheden
beter te verkennen en hierover met collega’s en leidinggevenden te
spreken.
Stappen
De eerste stap in de aanpak tegen financiële uitbuiting is preventie in
de vorm van voorlichting en informatieverstrekking.
De tweede stap is een onderzoek naar de omstandigheden en het
zoeken naar feiten, die kunnen leiden tot bewijsvoering.
De derde stap is aanpakken en dat kan op verschillende manieren. Zo
kan er een melding gedaan worden bij een advies- of meldpunt (zie
voor overzicht van meldpunten in Nederland:
www.movisie.nl/ouderenmishandeling en ga naar ‘Meldpunten
ouderenmishandeling’) of bij een hulpverlener die in dit soort gevallen
gespecialiseerd is.
Bij vormen van financiële uitbuiting kan naast een melding ook aangifte
gedaan worden bij de politie. Er kan een civiel rechtelijke procedure gestart
worden. Een andere manier is bij de kantonrechter te vragen om een
bewindvoerder die de financiële en administratieve belangen gaat
behartigen van de oudere. Het is ook mogelijk om een mediator in te
schakelen of een hulpverlener die een familieberaad dan wel een
familieconferentie organiseert.

Een keuze voor één van deze manieren hangt af van de omstandigheden
en vragen zoals: ‘Helpt deze stap of maakt het meer kapot dan wenselijk
is?’ of ‘Wat levert deze stap op?’
Meer informatie over ouderenmishandeli

Click to listen highlighted text!